Nijl

Het stroomgebied van de Nijl

De Nijl is met een lengte van 5499 tot 6695 km (door verschillende manieren van meten) de langste of de op ťťn na langste rivier van de wereld (dit hangt er van af welke lengte men aan de Amazone toekent; hierover is niet iedereen het eens).
De Nijl ontspringt als Blauwe Nijl in EthiopiŽ in het Tanameer en als Witte Nijl in het Victoriameer. Het meer bevindt zich tussen de drie landen Oeganda, Kenia en Tanzania. De Witte Nijl stroomt vervolgens vanuit hier via Soedan, waar de beide takken bij de hoofdstad Khartoem samenkomen. Daarna stroomt de rivier door Egypte naar het noorden, om ten slotte in een ruime delta uit te monden in de Middellandse Zee.

Bron van de Nijl


De bron van de Nijl is lange tijd onbekend gebleven. In de 19de eeuw werd voor het eerst het Victoriameer, dat op het verloop van de rivier ligt geÔdentificeerd als bron van de Nijl door John Hanning Speke. Maar uit verder onderzoek is gebleken dat het kleinere Tanameer verantwoordelijk is voor meer dan 80% van het water dat door de Nijl stroomt. Voor die tijd hebben diverse expedities getracht de bron te vinden, onder wie David Livingstone en de Nederlandse avonturierster Alexandrine Tinne. Sinds 2005 wordt echter aangenomen dat de bron ligt in het Nationaal park Nyungwe Forest in Rwanda en via de Rukarara rivier en Akagera rivier naar het Victoriameer loopt. De nieuwe gegevens maken de rivier 107 km langer dan voorheen geschat.

Het overstromen van de Nijl


Oorspronkelijk is de Nijl een allochtone stroom. De Nijl is eigenlijk een samenvloeiing van de Blauwe Nijl (ontspringt in EthiopiŽ) en de Witte Nijl (ontspringt in het Victoriameer). De Witte Nijl heeft een basisgebied. Dit gebied wordt groter door de neerslag (afkomstig van het regenseizoen) die in Kampala valt, waar de Witte Nijl voorbij stroomt.
Hetzelfde gebeurt met de Blauwe Nijl: haar gebied wordt groter door de neerslag die in Addis-Abeba valt. Het regenseizoen in Kampala valt echter vroeger dan het regenseizoen in Addis-Abeba, waardoor de Nijl gedurende een lange periode veel water aangevoerd krijgt. Op een bepaald punt stromen deze rivieren samen in de Nijl. Doordat het gebied zo groot is (het basisgebied van de Witte en de Blauwe Nijl en de regen van de regenseizoenen) overstroomt de Nijl. Meestal is er genoeg neerslag geweest om dit te doen gebeuren.
De Nijl is van groot belang voor Oeganda. De vlakbij de oorsprong van de rivier bij de stad Jinja aangelegde stuwdam, Speke's dam, is verantwoordelijk voor het grootste deel van de energievoorziening van heel Oeganda. Oeganda voert zelfs elektrische energie uit. De Nijl was en is van groot belang voor Egypte. Egypte is een vruchtbaar land in de Sahara, en dat komt door de bevloeiing door de Nijl. Egypte werd dan ook wel het geschenk van de Nijl genoemd. De Nijl kon het leven van een Egyptenaar totaal veranderen. Zonder de jaarlijkse overstroming van de Nijl was er geen voedsel, want er was geen irrigatiesysteem. Maar als de Nijl te lang buiten zijn oever trad verging het gewas en was er te weinig eten.
In de Nijl leven ook dieren: krokodillen en nijlpaarden.
De Nijl overstroomt niet meer in Egypte sinds de aanleg van de Aswandam in de jaren zestig van de vorige eeuw, waarna het Nassermeer ontstond. In Zuid-Soedan wordt een groot deel van de hoofdstroom van de Nijl via het Jonleikanaal afgeleid, waardoor het Suddmoeras minder water krijgt.

Stuwdammen


In het zuiden van Egypte ligt in de Nijl de Aswandam, die zorgt voor drinkwater en het opwekken van elektriciteit. De eerste stuwdam in Aswan kwam gereed in 1902, maar ging gebukt onder een grote inefficiŽntie, waardoor de sluizen moesten worden opengezet telkens als het in EthiopiŽ te veel regende. Begin jaren 60 werd de Aswan High Dam gebouwd.
Soedan wil twee nieuwe stuwdammen bouwen op de Nijl, iets wat Egypte met alle middelen wil voorkomen. De Egyptenaren willen hun irrigatieplannen (het grootste is het Toshka-project ter hoogte van Aboe Simbel) niet zien sneuvelen als gevolg van te weinig water. De Soedanezen hebben stroom nodig om hun snel groeiende bevolking van het nodige comfort te voorzien. Een stuwdam bij de 2de en 4de Nijl-cataracten kan voor een forse uitbreiding van het landbouwareaal zorgen. Recentelijk kwam er een lichte toenadering tussen CaÔro en Khartoem, waarna de grens in 1998 weer openging. De betere betrekkingen dreigen echter, nu de plannen voor twee nieuwe stuwdammen in het noorden van Soedan concreet zijn geworden, weer te verslechteren.

Terug naar het reisverslag